คณะรัฐมนตรีผ่อนผันการใช้พื้นที่ลุ่มน้ำชั้นที่ 1 เอ เพื่อดำเนินโครงการก่อสร้างทางรถไฟ สายเด่นชัย-เชียงราย-เชียงของ
15 ส.ค.- ที่ประชุมคณะรัฐมนตรีมีมติอนุมัติตามที่กระทรวงคมนาคม (คค.) เสนอผ่อนผันการใช้พื้นที่ลุ่มน้ำชั้นที่ 1 เอ1 ตามมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 12 ธันวาคม 2532 (เรื่อง ขอผ่อนผันใช้พื้นที่ลุ่มน้ำชั้นที่ 1 เอ เพื่อก่อสร้างทางเพื่อความมั่นคง) และมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 21 กุมภาพันธ์ 2538 [เรื่อง มติคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ เรื่อง การกำหนดคุณภาพลุ่มน้ำตะวันตก ภาคกลาง และลุ่มน้ำป่าสัก และการกำหนดชั้นคุณภาพลุ่มน้ำภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือส่วนอื่น ๆ (ลุ่มน้ำชายแดน)] เพื่อดำเนินการโครงการก่อสร้างทางรถไฟ สายเด่นชัย-เชียงราย-เชียงของ (โครงการฯ) ของการรถไฟแห่งประเทศไทย (รฟท.) ซึ่งคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ (กก.วล.) ได้ให้ความเห็นชอบรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม2 (รายงาน EIA) และกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (ทส.) ได้ให้ความเห็นชอบเพื่อประกอบการพิจารณาแล้ว เพื่อให้ รฟท. สามารถดำเนินงานโครงการก่อสร้างตามกรอบระยะเวลาที่กำหนดไว้
สาระสำคัญเรื่องดังกล่าวสืบเนื่องจากกระทรวงคมนาคมเสนอคณะรัฐมนตรีเพื่อพิจารณาอนุมัติผ่อนผันการใช้พื้นที่ลุ่มน้ำชั้นที่ 1 เอ เพื่อ ดำเนินการโครงการก่อสร้างทางรถไฟ สายเด่นชัย-เชียงราย-เชียงของ (โครงการฯ) ของการรถไฟแห่งประเทศไทย (รฟท.) ซึ่งเป็นหนึ่งในทางรถไฟสายใหม่ระยะเร่งด่วน ภายใต้โครงการก่อสร้างรถไฟทางคู่ตามยุทธศาสตร์การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านคมนาคมขนส่งของไทย พ.ศ. 2558 – 25653 และเป็นโครงการที่คณะรัฐมนตรีได้มีมติอนุมัติเมื่อวันที่ 31 กรกฎาคม 2561 เนื่องจากโครงการฯ มีงานก่อสร้างอุโมงค์ทางวิ่งรถไฟที่มีส่วนที่พาดผ่านลุ่มน้ำชั้นที่ 1 เอ ในพื้นที่ลุ่มน้ำโขงเหนือ บริเวณตำบลโชคชัย อำเภอดอยหลวง และตำบลห้วยซ้อ อำเภอเชียงของ จังหวัดเชียงราย รวมระยะทาง 2,376 เมตร หรือคิดเป็นพื้นที่รวม 52 ไร่ 2 งาน 57 ตารางวา ทั้งนี้ รายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม (รายงาน EIA) ของโครงการดังกล่าวผ่านความเห็นชอบจากคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ (กก.วล.) แล้วเมื่อวันที่ 16 มีนาคม 2560 ประกอบกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม สำนักงบประมาณ (สงป.) สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) และฝ่ายเลขานุการ กก.วล. พิจารณาแล้วเห็นชอบ/เห็นชอบในหลักการและมีความเห็นเพิ่มเติม เช่น เห็นสมควรที่คณะรัฐมนตรีจะพิจารณาให้ คค. ดำเนินการตามมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 9 สิงหาคม 2565 กรณีการดำเนินโครงการใด ๆ ของหน่วยงานของรัฐที่มีความจำเป็นต้องเข้าใช้ประโยชน์ในพื้นที่ป่า จะต้องมีการปลูกป่าทดแทน เพื่อการอนุรักษ์ หรือรักษาสภาพแวดล้อมของพื้นที่ดังกล่าวอย่างเคร่งครัด อย่างไรก็ดีหากการดำเนินการดังกล่าวมีผลทำให้กรอบวงเงินของโครงการฯ เปลี่ยนแปลงไปจากวงเงินที่ได้รับอนุมัติจากคณะรัฐมนตรี คค. จะต้องเสนอคณะรัฐมนตรีเพื่อพิจารณาตามขั้นตอนอีกครั้งหนึ่งต่อไป (สงป.) และให้ คค. (รฟท.) ปฏิบัติตามความเห็นและมติ กก.วล. ที่ให้ดำเนินการตามมาตรการป้องกันและแก้ไขผลกระทบสิ่งแวดล้อม และมาตรการติดตามตรวจสอบผลกระทบสิ่งแวดล้อมตามที่กำหนดไว้ในรายงาน EIA ของโครงการฯ อย่างเคร่งครัด (สศช.)
