องคมนตรีเป็นประธานเปิดการประชุมรับฟังความคิดเห็นต่อ ร่างแผนการวิจัยพื้นที่สูง ระยะ 4 ปี (พ.ศ. 2567 – 2570) และตรวจเยี่ยมโรงผลิตน้ำดื่มโครงการหลวง ณ ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงหนองหอย
เมื่อวันที่ 23 มิถุนายน 2566 เวลา 09.00 น. พลเอก กัมปนาท รุดดิษฐ์ องคมนตรี ประธานกรรมการบริหารมูลนิธิโครงการหลวง เป็นประธานเปิดการประชุม เพื่อรับฟังความคิดเห็นต่อร่างแผนการวิจัยพื้นที่สูง ระยะ 4 ปี (พ.ศ. 2567 – 2570) ของมูลนิธิโครงการหลวง และสถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง (องค์การมหาชน) ณ อุทยานหลวงพฤกษ์ จังหวัดเชียงใหม่ องคมนตรีได้กล่าวแก่ผู้ที่เข้าร่วมประชุมซึ่งประกอบด้วย ผู้บริหารมูลนิธิโครงการหลวง สถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง คณะอนุกรรมการวิจัยและพัฒนา นักวิจัย หน่วยบริหารทุนวิจัยและนวัตกรรม สถาบันการศึกษา หน่วยงานท้องถิ่น และตัวแทนเกษตรกร รวม 281 คน และผู้ร่วมประชุมในระบบออนไลน์อีก 70 คน สรุปได้ว่า พื้นที่สูงในอดีตมีปัญหาสำคัญที่สร้างความเสียหายต่อประเทศชาติมากมาย ทั้งสภาพสภาพความเป็นอยู่ของประชาชนที่ยากลำบาก ดำรงชีพตามวิถีดั้งเดิม คือ ทำไร่เลื่อนลอย บุกรุกทำลายป่า ปลูกพืชเสพติดเป็นรายได้จุนเจือครอบครัว ทำให้เกิดผลกระทบที่เป็นภัยต่อความมั่นคงของประเทศ โครงการหลวงในพระราชประสงค์ของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร จึงกำเนิดขึ้นในปีพุทธศักราช 2512 เพื่อช่วยเหลือและแก้ไขปัญหาเหล่านี้ ด้วยหลักการเข้าใจ เข้าถึง พัฒนา ยึดความสมดุลในเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม โดยคนเป็นศูนย์กลางของการพัฒนา งานของโครงการหลวงสืบสานมาสู่รัชกาลปัจจุบัน ด้วยพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงมีพระราชปณิธาน สืบสาน รักษาและต่อยอดรูปแบบการพัฒนาพื้นที่สูงแบบโครงการหลวง ให้เป็นต้นแบบการแก้ไขปัญหา เกิดประโยชน์ทั้งแก่ชาวเขา ชาวเรา ชาวโลก องค์ความรู้และนวัตกรรมต่าง ๆ จึงเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง
ในการนี้สถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง ได้ยกร่างแผนภายใต้โจทย์ปัญหาของเศรษฐกิจ และสิ่งแวดล้อม ด้วยบริบทสังคมบนพื้นที่สูง ซึ่งนับพื้นที่ที่มีความสูงจากระดับน้ำทะเล 500 เมตรขึ้นไป ในจำนวน 20 จังหวัด 4,205 กลุ่มบ้าน พื้นที่เหล่านี้มีจำนวนประชากรเพิ่มจากระดับแสนคน เป็นระดับล้านคนในปัจจุบัน ทำให้ค่าใช้จ่ายต่อครัวเรือนเพิ่มสูงขึ้น นำมาสู่ปัญหาการรุกล้ำสิ่งแวดล้อม ดังนั้น การพัฒนาองค์ความรู้เพื่อให้ทันต่อปัญหาจึงต้องใช้ความร่วมมือจากทุกภาคส่วน โดยนำโมเดลโครงการหลวง ซึ่งพิสูจน์แล้วว่าสามารถแก้ไขปัญหาได้อย่างเป็นรูปธรรม มาเป็นแนวทางในการทำงานยกระดับการดำเนินงานเชิงพื้นที่ มุ่งวิจัยสิ่งใหม่ ต่อยอดจากงานวิจัยของโครงการหลวงซี่งมีศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตรโครงการหลวง ชนกาธิเบศรดำริ เป็นศูนย์กลาง ใช้เทคโนโลยี องค์ความรู้ รวมทั้งวิธีดำเนินงานสมัยใหม่ขับเคลื่อนการพัฒนา โดยแผนการวิจัยพื้นที่สูงนี้ ประกอบด้วย 4 แผนย่อย คือ 1) การวิจัยเพื่อพัฒนาอาชีพที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม 2) การวิจัยเพื่ออนุรักษ์ ฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติ สร้างความหลากหลายทางชีวภาพ 3) การวิจัยและพัฒนาเพื่อเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชนบนพื้นที่สูง และ 4) การพัฒนาประสิทธิภาพการบริหารจัดการงานวิจัยบนพื้นที่สูง ซึ่งดำเนินบนความท้าทายทั้งด้านปัญหาความยากจน การสูญเสียพื้นที่ป่า การเผาทำลายป่า หมอกควัน ภัยแล้ง การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างประชากรสังคมผู้สูงอายุและข้อจำกัดการเข้าถึงบริการของรัฐอย่างเสมอภาค ในการระดมความคิดเห็นต่อร่างแผนการวิจัยนี้ ได้มีเห็นร่วมกันว่าจะต้องใช้กลไกการระดมทุนจากภาครัฐ เอกชน และประชาชน ผลักดันการดำเนินงานบนพื้นที่สูงให้มีทิศทางและเป้าหมายที่ถูกต้อง ชัดเจน ภายใต้การประสานพลังความร่วมมือของทุกภาคส่วน ซึ่งจะนำเสนอต่อคณะกรรมการ ประสานงาน และสนับสนุนงานโครงการหลวง หรือ กปส. ซึ่งเป็นคณะกรรมการภายใต้การสนับสนุนของรัฐบาลและหน่วยงานภาครัฐต่าง ๆ ให้ความเห็นชอบต่อไป
ในบ่ายวันเดียวกัน องคมนตรี ได้เดินทางไปยังศูนย์พัฒนาโครงการหลวงหนองหอย อำเภอสะเมิง จังหวัดเชียงใหม่ เพื่อตรวจเยี่ยมโรงผลิตน้ำดื่มโครงการหลวง โดย สำนักทรัพยากรน้ำบาดาล เขต 1 ลำปาง ได้ประเมินศักยภาพแหล่งน้ำบาดาลจากบ่อผลิตน้ำดื่ม และบ่อในชุมชน พบว่า อยู่ในเกณฑ์มาตรฐานคุณภาพน้ำสำหรับบริโภค โดยไม่ต้องผ่านระบบปรับปรุงคุณภาพ และยังอยู่ในเกณฑ์เป็นน้ำแร่อีกด้วย เป็นการการันตีว่าน้ำใต้ผิวดินในพื้นที่นี้เป็นน้ำบริสุทธิ์ ปราศจากการปนเปื้อน โครงการหลวงจึงวางแผนยกระดับโรงงานผลิตน้ำดื่มที่มีกระบวนการผลิตด้วยระบบ Reverse Osmosis (RO) และเพิ่มการผลิตน้ำดื่มน้ำแร่จากธรรมชาติ พร้อมทั้งวางระบบการตรวจสอบคุณภาพน้ำอย่างสม่ำเสมอ เพื่อสร้างความเชื่อมั่นในความปลอดภัยของผลิตภัณฑ์น้ำดื่มตราโครงการหลวง.
